Het legbegin van de Torenvalk was in 2023 met 23 april een paar dagen vroeger dan gemiddeld. De legsel- en broedselgrootte waren fors hoger dan gemiddeld en op 2019 na het hoogste ooit (Tabel 8, Bijlage 2). In vier van de 68 gevallen ging het om een zevenlegsel en in 37 gevallen om een zeslegsel. Een en ander is ongetwijfeld het gevolg van een gunstige Veldmuizenstand. In zo’n jaar beginnen Torenvalken normaal een stuk vroeger met de eileg dan gemiddeld. Dat zou je dus ook voor 2023 verwachten, ware het niet dat het weer in maart en april behoorlijk tegenviel (Hoofdstuk 4).
Van de 257 ingevulde nestkaarten hadden er 202 betrekking op een nestkast. Om te bepalen of een kast bezet is, zijn minimaal twee goed geplande controles nodig: een in de periode 26 april-5 mei en een tweede controle in de periode 26 mei-5 juni. Rekening houdend met het legbegin – gegevens uit de periode van 1995 tot en met 2023 – wordt dan hooguit 1,1% van de bezette kasten gemist. Deze werkwijze volgend waren in 2023 45 kasten niet bezet. Bij 23 kasten die als ‘niet bezet’ werden aangemerkt, is slechts één controle uitgevoerd. Dat gebeurde meestal begin mei. In 2023 begonnen acht van de 64 Torenvalken op 10 mei of later. Het geeft een indicatie wat er kan zijn gemist.
In 2023 mislukte 19 van de 134 bezette nestkasten; één op een onbekend moment, één in de nestfase, drie in de nest- of eifase, zeven in de eifase en vijf in de jongenfase.
Veel Torenvalken in Zeeland broeden in wildnesten[1]. Het is aannemelijk dat de kans op predatie zo’n nest groter is dan bij een nestkast, waarbij de Torenvalk alleen de voorzijde maar hoeft te verdedigen. Omdat wildnesten vaak per toeval worden gevonden en ze lastig zijn te volgen – het gaat vaak om moeilijk bereikbare plaatsen zoals een eksternest in de top van een boom of in of een nis in een lastig toegankelijk gebouw – is het aandeel mislukkingen hiervan niet bekend. Voor wat betreft mislukkingen afgaan op alleen nestkasten geeft hoe dan ook een te rooskleurig beeld.
In totaal werden in de verslagperiode 738 prooien verzameld; 87 als plukrest, twee als zichtwaarneming en 651 als braakbal. Bij de braakballen ging het 104 om een insect (Bijlage 4). Exclusief insecten maakte muizen hierin op aantalsbasis 95,4 % uit van het totaal. Het op soort brengen van muizen in braakballen van Torenvalken valt niet mee. Dat het vooral om Veldmuizen gaat blijkt uit de ‘plukresten’. Van de 32 op soort gebrachte muizen ging het 23 keer om deze soort. In totaal werden 50 vogels als plukrest vastgesteld, het ging om 18 verschillende soorten. Jonge Spreeuwen waren zoals gewoonlijk het talrijkst: 15 exemplaren. Bijzondere prooien waren een Ondergrondse Woelmuis en een Veldspitsmuis.
Eerste foto links. Torenvalk Geel R8 blauw werd op 1 juni 2014 als nestjong geringd met ‘metaal’ bij Fort Sint-Joseph Axel. Op 21 december 2022 werd hij gevangen en van kleurringen voorzien aan de Klapstraat te Koewacht. Dit is op 3 km van zijn geboortelocatie. Foto tweede van links. Op dezelfde locatie werd die dag ook een vrouwtje gevangen, zij draagt sindsdien de combinatie Geel R7 blauw. Ook zij was als nestjong met ‘metaal’ geringd en wel op wel op 5 juni 2020 bij Ossenisse op 15 km van de vanglocatie.
In het voorjaar van 2023 werden in een nestkast aan de Klapstraat door dit paar zes eieren gelegd. Drie hiervan kwamen uit en leidden tot drie uitgevlogen jongen.
Uit de eerste en tweede foto van rechts blijkt dat ze al weer klaar zijn voor 2024. Op 29 januari 2024 werden ze namelijk in elkaars gezelschap gefotografeerd op c. 500 meter van de broedplaats.
De kleurring van de man werd in 2023 afgelezen op 2 januari, 20 januari, 9 februari, 3 mei en 20 juni en in 2024 op 29 januari 2024. Het vrouwtje werd gecontroleerd op 3 mei 2023 en 29 januari 2024. Alle meldingen waren binnen 700 meter van het nest. Foto’s HC en Dennie Vercruijsse
[1] Zo ging het in Midden-Zeeuws-Vlaanderen – een gebied dat in 2023 in zijn geheel werd onderzocht – om elf van de in totaal 23 paren, terwijl voor dit gebied 22 nestkasten bekend zijn.
