Het aantal broedparen van de Bruine Kiekendief in Zeeland neemt nog steeds wat af. In 2018 ging het nog maar om 150-190 paren (Figuur 13). Het is een gevolg van predatie door de Vos (gehele nestfase) en de Zwarte Kraai (eieren en kleine jongen), voedselconcurrentie met en kleptoparasitisme door de Buizerd en vermindering van kwaliteit van het broedhabitat (verruiging en verdroging rietveleden). Het is lastig om de vinger op de zere plek te leggen. De ene oorzaak kan immers te maken hebben met de andere. Zo zijn verdroogde rietvelden toegankelijker voor een Vos dan natte rietvelden en kunnen Zwarte Kraaien en Buizerds vanuit bomen veel gemakkelijker hun slag slaan dan vanuit het open veld.

Figuur 13. Aantal nesten, broedparen en aantalsschatting (groene lijnen) van de Bruine Kiekendief in Zeeland in de periode 1995-2018.Figuur 13. Aantal nesten, broedparen en aantalsschatting (groene lijnen) van de Bruine Kiekendief in Zeeland in de periode 1995-2018.

Een voorbeeld daarvan is het broedgeval in de Kreekrest Catharinapolder. Bij de eerste nestcontrole op 11 juni 2018 stond er minstens 45 cm water rondom het nest. Met een camera op een stok werd vastgesteld dat er minimaal twee kleine jongen waren. Bij de volgende controle op 6 juli 2018 was het rietveld kurkdroog. Bij het naar het nest lopen werden je schoenzolen niet eens nat. Op en nabij het nest lagen de resten van jongen. Het nest hing scheef en er liep smal paadje naar het nest toe. Er was maar één conclusie mogelijk; predatie Vos. Echter was hem dat ook gelukt als er rondom het nest nog water had gestaan. Waarschijnlijk niet. Het water uit de kreek was gebruikt voor het sproeien van aardappelen. Zowel in 2017 als 2018 werd op heel wat plaatsen water uit sloten en kreken gepompt. In een aantal gevallen stond de pomp waarmee dat gebeurde aan de rand van het rietveld waarin een Bruine Kiekendief zijn nest had. Soms kletterde het water zelfs in het rietveld. Dit leidde tot mislukkingen, bijvoorbeeld aan het Dievengat, de Zandbergsche Kreek en de Bellekreek (ook wel Toernaaiputten genoemd).

In 2017 werden 20 en in 2018 maar twee broedgevallen in landbouwgewas vastgesteld. Een verklaring voor het verschil werd niet gevonden. Het aantal in landbouwgewas broedende Bruine Kiekendieven wordt ongetwijfeld onderschat. Waarnemers zijn immers vooral gefocust op rietvelden, het natuurlijke broedhabitat voor de soort.

Bij broedgevallen in landouwgewas is vaak enige vorm van nestbescherming nodig. Hiervoor is medewerking van de grondeigenaar nodig. De meeste boeren werken daar loyaal aan mee. Het opsporen van dergelijke nesten is een vereiste. Het lukt echter vaak niet door gebrek aan menskracht.

De gemiddelde start van de eileg was met 3 mei 2017 en 28 april 2018 acht en drie dagen later dan gemiddeld (2017; SD=16, N=23 en 2018: SD=11, N=14). De legselgrootte was met 4,5 ei normaal en de broedselgrootte wat geringer dan normaal (Figuur 14 en bijlage 3).


Figuur 14. Gemiddeld aantal eieren en gemiddeld aantal jongen per nest voor de Bruine Kiekendief in Zeeland in de periode 1995-2018.Figuur 14. Gemiddeld aantal eieren en gemiddeld aantal jongen per nest voor de Bruine Kiekendief in Zeeland in de periode 1995-2018.

Een heel naar geval van opzettelijk nestverstoring vond plaats op het Platte van Walcheren. Op die locatie werd al enige tijd vermoed dat er Bruine Kiekendieven bewust werden verstoord. Op 3 juli 2017 werd daarvan het bewijs geleverd en nog wel bij een ‘beschermd’ nest. Het nest bevond zich in wintergerst. De jongen werden geringd op 24 juli en op 26 juni werd het nest uitgerasterd omdat de gerst zou worden geoogst. Op 3 juli 2017 werd vastgesteld dat vier van de vijf jongen waren doodgetrapt. ‘Omstanders’ gaven een Vos de schuld. Eén jong was aan de aandacht van de nestvernieler(s) ontsnapt. Het werd een paar dagen later gezien met een kapotte vleugel (zie foto’s). De bescherming van het nest werd overigens pas toegestaan nadat 50 euro was betaald. In Zeeuws-Vlaanderen, waar in de loop der jaren al heel wat nesten op boerenland werden beschermd, is voor de bescherming van een nest nog nooit betaald. Wel krijgt de grondgebruiker die aan de bescherming van een nest meewerkt na afloop een presentje, wat altijd erg wordt gewaardeerd.

dagen later gezien met een kapotte vleugel (zie foto’s). De bescherming van het nest werd overigens pas toegestaan nadat 50 euro was betaald. In Zeeuws-Vlaanderen, waar in de loop der jaren al heel wat nesten op boerenland werden beschermd, is voor de bescherming van een nest nog nooit betaald. Wel krijgt de grondgebruiker die aan de bescherming van een nest meewerkt na afloop een presentje, wat altijd erg wordt gewaardeerd.Juveniele geringde Bruine Kiekendief met kapotte vleugels. De foto werd gemaakt aan de Baaiweg Aagtekerke op 14 augustus 2017. Deze locatie is circa één km verwijderd van de plaats waar begin juli vier jongen in het nest werden doodgetrapt. Foto Marten Peene.

Vier van de vijf jonge Bruine Kiekendieven op het nest in een wintergerstveld aan de Geschiereweg Aagtekerke op 26 juli 2017. Foto Roy Dassen.Vier van de vijf jonge Bruine Kiekendieven op het nest in een wintergerstveld aan de Geschiereweg Aagtekerke op 26 juli 2017. Foto Roy Dassen.

Vier doodgetrapte jonge Bruine Kiekendieven van het nest hierboven op 3 juli 2017. Het vijfde jong wist te ontsnappen, maar vloog later rond met kapotte (kapot geschoten?) vleugels. Foto Het Zeeuwse Landschap.Vier doodgetrapte jonge Bruine Kiekendieven van het nest hierboven op 3 juli 2017. Het vijfde jong wist te ontsnappen, maar vloog later rond met kapotte (kapot geschoten?) vleugels. Foto Het Zeeuwse Landschap.

In Tabel 2 wordt een overzicht gegeven van de prooien en prooiresten die bij en op de nesten van Bruine Kiekendieven werden gevonden. Op aantalsbasis zijn Haas, Konijn, (Veld)muizen en in wat mindere mate Fazanten, duiven en ratten de belangrijkste prooien. Met uitzondering van muizen gaat het vooral om jonge dieren. Het aandeel onbekende vogels in braakballen is groot omdat veerresten in braakballen vaak niet op naam zijn te brengen.

Tabel 2. Prooien van de Bruine Kiekendief in Zeeland in 2015 en 2018.Tabel 2. Prooien van de Bruine Kiekendief in Zeeland in 2015 en 2018.